Altın Portakal tarihinde ardı ardına yaşanan iki karanlık sayfa 32 yıl sonra aydınlandı. 1979 yılında sansür ve 1980 yılında darbe nedeniyle yapılamayan festivallerin ödülleri, “Geç Gelen Altın Portakallar” başlığı altında sahiplerine verildi. Gecenin özeti sayılan konuşmayı ise Tuncel Kurtiz yaptı. Sürü filmindeki rolüyle 1980 yılı En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Ödülü’nü alan Kurtiz ödülünü darbe nedeniyle asılan ve işkence gören binlerce insana adadı.

12 Eylül’e Altın Portakal darbesi
Antalya Büyükşehir Belediyesi’nin desteği ile Antalya Kültür Sanat Vakfı tarafından düzenlenen 48. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali, 1979 yılında sansüre karşı tepki, 1980’de ise 12 Eylül askeri darbesi nedeniyle yapılamayan film yarışmalarını bu yılki festivalin kapsamında ayrı bir başlıkta gerçekleştirdi. Böylece 31 ve 32 yıl aradan sonra verilen ödüllerle dünyada da bir ilke imza atılmış oldu.

Proje koordinatörlüğünü Deniz Yayın’ın üstlendiği “Geç Gelen Altın Portakal Ödülleri”, Cam Piramit’te düzenlenen törenle sahiplerini buldu. Gecenin açılışında elinde Altın Portakal gazetesiyle bir gazeteci çocuk “Yazıyor, yazıyor... Altın Portakal’a sansür engelini yazıyor. Darbe Altın Portakal’ı da vurdu…” mizansenini sahneledi. Daha sonra sahneye Ali - Aysun Kocatepe çifti çıktı ve şarkılarıyla davetlilere eğlenceli bir gece yaşattı.

“Altın Portakal tarihindeki 2 kara lekeyi temizledik”
Antalya Valisi Ahmet Altıparmak, Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilleri Deniz Baykal, Şafak Pavey ve Gülsün Bilgehan’ın da katıldığı törenin açılış konuşmasını yapan Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Antalya Kültür Sanat Vakfı (AKSAV) Başkanı Prof. Dr. Mustafa Akaydın, “Bu gece uzun sürmüş bir gecikmeyi sonlandırıyoruz. 31 ve 32 yıl önce yaşanan ayıplara son veriyoruz. ‘Geç Gelen Altın Portakal’ ödülleriyle 1979 ve 1980’de yaşanan sansür ve darbeye bir kez daha hayır diyoruz. O dönem festivalde yer alan ama ne yazık ki bugünleri göremeyen jüri üyesi, yönetmen ve sanatçıları saygı ve sevgiyle anıyorum” dedi.

47 yaşındaki Cem Davran’a “En İyi Çocuk Oyuncu” ödülü!
Gecenin ilk ödülünü oyuncu Cem Davran aldı. 1979 yılında festivale katılan ancak sansür engeline takılan ‘Yusuf ile Kenan’ filmindeki rolüyle ‘En İyi Çocuk Oyuncu’ ödülüne layık görülen Davran, “Bu gecenin yapılmasının ardında kimin emeği varsa önünde ceketimi ilikliyorum. Ülkem adına koskoca bir teşekkür sunuyorum” dedi. Ardından Rutkay Aziz’in festivalin açılış gecesinde yaptığı konuşmaya atıfta bulundu ve atanamayan öğretmenlerin sorunlarına değindi: “Antalya’da Rutkay Ağabey konuşma çıtasını öyle bir yere koydu ki… Fakat söylemeden edemeyeceğim, hükümet 55 bin öğretmen ataması yapılacağının sözünü verdi ama sadece 11 bin atama yapıldı. Benim ödülüm 32 yıl gecikti, onların ataması 32 yıl gecikmesin.”

Müjde Ar’dan 35 yıl sonra gelen itiraf: “Tarık Akan’ı sahiden öpüyordum”
1980 yılı yarışma filmlerinden Sürü ve Adak filmlerindeki performansıyla ‘En İyi Erkek Oyuncu’ seçilen Tarık Akan, ödülünü Müjde Ar’ın elinden aldı. Akan’la 35 yıllık arkadaşlıkları olduğunu söyleyen Müjde Ar, yıllar sonra bir itirafta bulunarak “Ben onunla filmlerde sahiden öpüşüyordum” dedi.

Fatoş Güney: “Bu ödülü Yılmaz Güney adına Türkiye halklarına adıyorum”
1980 yılı ‘En İyi Film Ödülü’ ise Yılmaz Güney’e verildi. Ödülü Yılmaz Güney adına eşi Fatoş Güney, Antalya Valisi Dr. Ahmet Altıparmak’ın elinden aldı. Fatoş Güney, “Yılmaz Güney’in siz değerli dostları olmasaydı bu filmler çekilemezdi. Yılmaz Güney’in çocukları sayılan filmleri yasaklandı, sürgün edildi. Bu ödülü bütün Türkiye halklarına, faili meçhul cinayetlerde hayatını kaybedenlere ve işkence mağdurlarına adıyorum” dedi.

1979 yılının ödülleri:
En İyi Çocuk Oyuncu: Cem Davran (Yusuf ile Kenan)
En İyi Müzik: Arif Erkin (Kanal)
En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu: Sevda Aktolga (Demiryol ve Bebek)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Kamuran Usluer (Kanal)
En İyi Kadın Oyuncu: Sevda Ferdağ (Seninle Son Defa)
En İyi Erkek Oyuncu: Fikret Hakan (Demir Yol)
En İyi Senaryo: Onat Kutlar ve Ömer Kavur (Yusuf ile Kenan)
En İyi Yönetmen: Yavuz Özkan (Demir Yol)
En İyi Film: Yusuf ile Kenan - Demir Yol

1980 yılının ödülleri:
En İyi Müzik: Zülfü Livaneli (Sürü)
Yardımcı Kadın Oyuncu: Fahamet Atilla (Düşman)
En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu: Tuncel Kurtiz (Sürü)
En İyi Kadın Oyuncu: Güngör Bayrak (Düşman) - Melike Demirağ (Sürü)
En İyi Erkek Oyuncu: Aytaç Arman (Düşman) - Tarık Akan (Sürü ve Adak)
En İyi Senaryo: Başar Sabuncu (Adak)
En İyi Yönetmen: Zeki Ökten (Sürü ve Düşman)
En İyi Film: Sürü

Ödüllerini göremeyenler…
Bugün hayatta olmadıkları için ödüllerini göremeyen sinemacılar; 1979 yılının En İyi Filmi seçilen ‘Yusuf ile Kenan’ın yönetmeni Ömer Kavur ile senaristi Onat Kutlar; 1980 yılın En İyi Filmi ödülünü alan ‘Sürü’ filminin yönetmeni Zeki Ökten ve 1979 yılın En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu ödülünün sahibi Kamuran Usluer oldu.

Altın Portakal sansüre karşı!
Yıl 1979. Sansür Kurulu’nun yarışmaya katılan Yavuz Pağda’nın yönettiği ‘Yolcular’, Yavuz Özkan’ın yönettiği ‘Demiryol’ ve Ömer Kavur’un yönettiği ‘Yusuf ile Kenan’ filmlerini yasaklayıp, bazı bölümleri kesmek istemesi üzerine tüm yapımcı ve yönetmenler şenlikten çekilme kararı aldı. Jüri üyeleri “Tüm filmleri değerlendirme olanağı bulamadığımızdan, uzun metrajlı filmler dalında yapılan yarışmaya katılan yapıtları değerlendirmeme kararını oy birliği ile aldık” şeklinde açıklama yaparak durumu protesto etti. Sansüre karşı bir duruş sergileyen festival yönetimi, 16. Antalya Altın Portakal Film Festivali’ni iptal ettiğini açıkladı.

1979 yılı jürisi Prof. Dr. Özdemir Nutku başkanlığında Emre Kongar, Hale Soygazi, Süreyya Duru, Vecdi Sayar, Kami Suveren, Tonguç Yaşar, Muammer Sun ve Abdülkadir Gündüz’den oluşurken, yarışan filmler şunlardı: Seninle Son Defa (Feyzi Tuna), Töre (Ümit Efekan), Altın Şehir (Orhan Aksoy), Kanal (Erden Kıral), Vatandaş Rıza (Cüneyt Arkın), İsyan (Orhan Aksoy), Sensiz Yaşayamam (Metin Erksan), Kara Kafa (Korhan Yurtsever), Bebek (İhsan Yüce), Yolcular (Yavuz Pağda), Demiryol (Yavuz Özkan) ve Yusuf ile Kenan (Ömer Kavur).

Altın Portakal darbeye karşı!
Uzun Metraj Yarışması iptal edilen 16. Altın Portakal’ın ardından, 17. Altın Portakal’ın hazırlıkları başlar. Festivalin başlangıç tarihi 13 Eylül 1980 olarak açıklanır. Yönetmelik değiştirilir, bir önceki yılın filmleri de yarışmaya başvurabilecektir. Jüri üyeleri belirlenir. Festivalden bir gün önce 12 Eylül askeri darbesi olunca tüm yurtta sıkıyönetim ilan edilir ve festival iptal edilir.

1980 yılının jürisi Orhan Aksoy, Melih Cevdet Anday, Atilla Dorsay, Kami Suveren, Ara Güler, Kenan Değer, Erkal Güngören, Doğan Hızlan, Ahmet Keskin, Ergin Orbey, Atilla Özdemiroğlu, Nurettin Tekindor, Gani Turanlı, Tonguç Yaşar ve Tunca Yönder’den oluşuyordu. Yarışma filmleri ise şunlardı: Adak (Atıf Yılmaz), Sürü (Zeki Ökten), Düşman (Zeki Ökten), Doktor (Zeki Alasya), Bebek (İhsan Yüce), Yolcular (Yavuz Pağda), Demiryol (Yavuz Özkan), Yusuf ile Kenan (Ömer Kavur), Bereketli Topraklar Üzerinde (Erden Kıral), Gül Hasan (Tuncel Kurtiz), Derya Gülü (Süreyya Duru).

1979 ve 1980 yıllarında Antalya Belediye Başkanı olan Selahattin Tonguç da dönemi ve Antalya’yı temsilen Geç Gelen Altın Portakal Ödülleri jürisinde yer aldı.




NOT: 48. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali etkinliklerinin fotoğraflarına ulaşabileceğiniz adres ve erişim bilgileri aşağıdadır.

ftp://95.0.101.67/
Kullanıcı: portakal
Şifre: antalya